Jieldé lampen

Het beweegt en heeft één oog 

Designers maken onze omgeving niet alleen mooier. Ze maken het dagelijks leven ook makkelijker. Wat voor gemak dient de Jieldé lamp? Extra Vert biedt verklaring en verlichting. 

Met haar zigzag-gebogen slanke lichaam, staande op één voet, kijkend met één oog, is de Jieldé lamp een opmerkelijke verschijning. Ze heeft een karakter, een ziel. Je vergeet bijna dat het over een lamp gaat. Ze doet te menselijk aan. Plots voel je je niet meer alleen. Om de geboorte van deze lamp te aanschouwen, gaan we terug naar het industriële tijdperk.

Geboren in de fabriek

De enorme fabriekshallen die in de negentiende eeuw het Europese stadsbeeld bepaalden waren aan het plafond voorzien van grote hanglampen om elke productieband van licht te voorzien. De verlichting diende vooral het grove werk. Maar de ambachtslieden die tussen de dampende machines het detailwerk verrichtten hadden moeilijker zicht. Ontwerpers gingen aan de slag om dit probleem op te lossen. De Britse ontwerper George Carwardine kwam in 1932 met de Anglepoise lamp, een voorloper van de Jieldé zou je kunnen zeggen. Deze was makkelijk te verplaatsen en kon de meest donkere hoeken van de werkplekken tussen de machines van elektrisch licht voorzien. Dankzij de scharnieren kon de lamp gebogen worden tot de gewenste hoek. Nu pas konden werknemers gericht schijnen op, onder of naast een machnie of ander object. Voor de functionaliteit moeten we de klassieke mechanica raadplegen. De spiraalveren zijn geplaatst aan weerszijden van de boven- en onderarm. Ongebogen zijn de druk-veren actief, gebogen zijn de trekveren passief. Zo bootst de gebalanceerde armlamp de bewegingen van onze armen na. Het probleem was alleen dat wanneer iemand trapte op de uitstekende snoeren van de kniklamp er als snel een draadbreuk ontstaat. Zoals gezegd helpen designers ons problemen oplossen. Zoals vele stijlvolle producten, moeten we op reis naar Frankrijk. Ditmaal naar Lyon om precies te zijn.

Omgevormd tot harde werker

De Franse ingenieur Jean-Louis Domecq (1920-1983) bedacht in 1950 de oplossing: tussen het kogelscharnierpunt plaatste hij koperplaatjes die de stroom geleiden. Dit voorkomt elke vorm van wrijving en draadbreuk. De ingenieur plakte zijn initialen J, L en D aan elkaar, en het merk Jieldé was een feit. Het veilige alternatief was een succes. De lamp was al zich snel te vinden in vele fabrieken, werkplaatsen en andere bedrijvigheden. Vooral onder tekenaars, architecten en dergelijke designers werd het een geliefd product. En zo is de cirkel rond: geboren en getogen aan de tekentafel.

Groot geworden in de woonkamer

Eind jaren 90 stapte de Jieldé uit zijn comfort-zone: ze verruilde de industriële werkplaatsen met de meest uiteenlopende woonkamers. Het klassieke model ‘Standard’ ging verder onder de naam ‘Loft’. Zijn kleinere broertje, genaamd ‘Signal’, was geboren in 2003. De jaren daarna breidde de familie uit. De eerste was gemaakt voor de vloer, de tweede voor op het bureau. In principe zijn de lampen – één, twee- of driearmig – overal te plaatsen, en vanwege de flexibele scharnieren is telkens weer een ander gedeelte van de kamer te belichten. Behalve de 'Signal' en 'Loft' zijn er nog tal van andere mooie lijnen ontworpen door Jieldé. Neem bijvoorbeeld de LAK uit de jaren 70, bestaande uit diverse hanglampen. Waar fabrieksmedewerkers begin twintigste eeuw al last hadden van de vele snoeren en draden op de werkplek, daar irriteert menigeen huishouden zich nog steeds over. Dat probleem brengt de Jieldé lamp in ieder geval niet. De wegwerking van de draden en veren in het staal maakt haar optimaal functioneel en stijlvol.

En leeft onverwoestbaar voort

Eén ding is sowieso door de tijd heen hetzelfde gebleven: de productie. De lampen zijn altijd met de hand gemaakt in de Saint Priests werkplaats aan de rand van Lyon. Geen 'made in China'. De lamp wordt in zijn geheel geproduceerd in Frankrijk. Het product is 100 procent Frans. – Hoe kan dat ook anders dan in een land waar het woord ‘verlichting’ letterlijk en figuurlijk is uitgevonden. Niet alleen de productie is tijdloos, ook het ontwerp. Vintage, met een industriële rauw look. De vloerlamp uit de Loft-serie van Jieldé is bij Extra Vert beschikbaar in verschillende RAL kleuren en in een uitvoering in chroom en geborsteld staal.

 

tolix_chaise_a_extravert